اقتصادي

Latest News

په افغانستان کې له هرو ۲۵ ماشومانو یو یې مري

سه‌شنبه, 01 حوت 1396 08:20

افغانستان لا هم د هغو هېوادونو له ډلې دی، چې د ماشومانو مړینه پکې په لوړه کچه کې ده. د ماشومانو د ساتنې ادارې یا یونسیف ویلي، چې په هرو ۲۵ نوو زږېدلو ماشومانو کې په افغانستان کې یو یې خپل ژوند له لاسه ورکوي. د یونسیف د خبر له مخې افغانستان، پاکستان او مرکزي افریقا د نوو زږېدلو ماشومانو لپاره تر ټولو کړکیچن هېوادونه دي. په افغانستان کې له هر ۲۵ ماشومانو یو یې خپل ژوند بایلي خو په پاکستان کې بیا له هرو ۲۲ ماشومانو یو خپل ژوند بایلي. په اروپايي هېوادونو کې بیا په هرو ۶۶۷ ماشومانو کې یو یې خپل ژوند بایلي. په دې توګه نو دغه هېوادونو د ماشومانو لپاره په تر ټولو ښه وضعیت کې دي.

 

امریکا، استرالیا، جاپان او هند؛ د یو کمربند، یوې لارې د بدیل په لټه کې

سه‌شنبه, 01 حوت 1396 04:05

جاوید کوټوال-

جاپان، استرالیا، د امریکا متحده ایالات او هند اوسمهال په دې لټه کې دي او په دې خبرې کوي چې په ګډه د زيربنا داسې سیمه يیزه پروژه پيل کړي چې د چین د یو کمربند، یوې لارې پروژې پر وړاندې مقابله وکړي او د چین د مخ پر ودې نفوذ مخه پرې ونیسي.
د استرالیا د بهرنیو چارو وزیر رسنیو ته ویلي چې د څلورو هېوادونو چارواکي په دې خبرې کوي، تر څو د زېربنا یو مشترک پلان جوړ کړي او دوی وار له مخه په یو شمېر فرصتونو او ننګونو بحث کړی دی.
د څلورو هېوادونو د چارواکو ناسته وار له مخه په پام کې وه، خو هغه وخت چټک ګام واخیستل شو چې تېره اونۍ د استرالیا لومړي وزير د امریکا متحده ایالاتو ته سفر وکړ او په دې اړه یې له جمهور ريیس ټرمپ سره جدي خبرې وکړې.
د امریکا، جاپان، استرالیا او هند چارواکي د اوسمهال لپاره د «یو کمربند، یوې لارې نوښت» پر وړاندې خپل پلان او نوښت د «بدیل» په توګه یادوي او د «سیال» نوښت په نوم یې يادوي.
د یادو هېوادونو د چارواکو په وینا، هېڅوک دا نه وايي چې چین دې زېربنا نه جوړوي، چین کولای شي چې بندرونه ورغوي، خو دوی کولای شي، هغوی د سړکونو او رېل لارو په نښلولو سره لا غښتلي کړي او دوام یې ور زیات کړي.
د استرالیا د بهرنیو چارو وزیر په وینا، د زېربنا نوی نوښت به په سیمه کې د بل نوښت په بیه نه وي، معنا دا چې د پخواني هغه د کمزوري کولو او پر وړاندې یې د خنډ جوړولو په معنا به نه وي.
پر یادو هېوادونو سربېره جاپان پلان لري چې د «هند-پاسفیک ستراتېژي» د خپلو رسمي پراختیایي کارونو له لارې پراخه کړي او په دې توګه وکولای شي چې په سیمه کې د لوړ کیفیت زېربنا ورغوي.
له ۲۰۱۳ کال راهیسې د چین پیل شوی د یو کمربند، یوې لارې نوښت په نړیواله کچه غوغا را پورته کړې ده. ځینې وایي چې چین غواړي له دې لارې په نورو هېوادونو کې د خپل نفوذ زمینه برابره کړي او ځینې بیا دا نوښت د وروسته پاتې هېوادونو د اقتصادي ودې لپاره یو لوی فرصت بولي.
د امریکا، استرالیا، جاپان او هند وروستي ګډ حرکتونه او ناستې، له هغې وروسته ګرمېږي چې کله ولسمشر ټرمپ اسیا ته سفر وکړ او شروع یې له داسې یوه هېواد څخه وکړه چې د چین لوی سیال او په نړیواله کچه درېیم اقتصادي قدرت دی. په دې سفر کې ټرمپ داسې هېوادونو ته هم ولاړ چې پخوا يې ورسره ستونزې درلودې.
چین ته نږدې او د اسیا په جنوب ختیځ کې له هېوادونو سره د امریکا نږدې او تودې اړیکې ټولې د چین د مخ پر ودې نفوذ د مخنیوي لپاره دي.
هغه هېواد چې په اقتصادي لحاظ د نړۍ ټولې لویې وچې ورته اړې دي او تولیدات یې په ټولو هېوادونو کې کارول کېږي په یوازې سر د امریکا د متحده ایالاتو له خوا سیالي ورسره ګرانه ده، نو اړتیا ده چې د سیمې نور هېوادونه هم له ځان سره مله کړي او د چین د هر اقتصادي حرکت پر وړاندې په ډله يیزه توګه سیالي پیل کړي.
شنونکي په دې باور دي چې د امریکا او یا نورو سیالو هېوادونو له خوا یوازې د یو کمربند، یوې لارې نوښت پر وړاندې د نورو نوښتونو ایجادول د سیالیو د ګټلو پایله نه لري او نه هم اوس هغه پېړۍ ده چې لویو اقتصادي هېوادونو به کمزوري لاندې کول او د هغوی شتمنۍ به يې لوټلې.
اوس هغه مهال را رسېدلی چې وروسته پاتې هېوادونه هم باید پرمختګ وکړي، اقتصاد یې وغوړېږي او د نړۍ له نورو هېوادونو سره په اقتصادي، سیاسي او فرهنګي چارو کې ازادې او خپلواکې اړیکې ولري.
که سیال هېوادونه یا په بله معنا، په اقتصادي لحاظ د لومړي ردیف څو هېوادونه په خپلو کې سیالي کوي، پکار ده چې د وروسته پاتې او کوچنیو هېوادونو حالتونه او مجبوریتونه هم په نظر کې ونیسي او د نړیوالو کنوانسیونونو په پام کې نیولو سره هغوی ته خپل مشروع حقونه ورکړي.
نور بیا...

 

د حکومت له بندیزونو سره سره د ځنګلونو قاچاق په چټکۍ روان دی

دوشنبه, 30 دلو 1396 10:56

ننګرهار او کونړ کې چارواکي وايي، د حکومت له بندیزونو سره سره د ځنګلونو وهل او قاچاق په چټکۍ روان دی. دوی زیاتوي د دې ولايتونو پر پنځوس سلنه ځنګلونو حکومت واک نه لري او قاچاق یې روان دی. دوی وايي د حصارک، شېرزاد او پچيراګام ولسوالیو ځنګلونه چې د دې ولايت د ځنګلونو لویه برخه جوړوي د دولت په واک کې نه دي، خو د دور بابا، هسکې مېنې او د دره نور ولسوالیو په ځنګلونو کنټرول لري او د وهلو کچه يې کمه ده. د جلال اباد ښار د لرګيو په بازارونو کې د روسي لرګیو سربېره د کونړ او ننګرهار ځنګلونو لرګي هم اخیستل کېږي. پیرېدونکي وایي له دې سره چې د نورو هېوادونو تر لرګیو د ننګرهار او کونړ لرګیو بیه لوړه ده خو بیا هم دوی کورني لرګي خوښوي. پلورونکي بیا وایي کورني لرګي نه یواځې تر دوی قاچاقي راوړل کېږي بلکې له هېواده د باندې یې هم قاچاق کېږي.

ننګرهار کې د نشه يي توکو د بدیل کښت پروژه پلې کېږي

دوشنبه, 30 دلو 1396 04:11

د ننګرهار په شپږو ولسوالیو کې د نېږدې ۲۳ میلیونو ډالرو په ارزښت د نشه يي توکو د بدیل کښت، کرکیله کېږي. د نشه یي توکو پر وړاندې د مبارزې وزارت وایي، تر ۲۰۲۰ کال پورې به له ننګرهار ورهاخوا دغه لړۍ ټولو هغو ولایتونو ته وغځېږي چې نیشه يي توکي پکې کرل کیږي. د نشه یي توکو پر وړاندې د مبارزې وزارت په وینا یاده پروژه د نېږدې ۲۳ میلیونو ډالرو په ارزښت ده، چې د ننګرها ولایت په لرو پرتو شپږو ولسوالیو کې به پلې شي او نېږدې یو لک ۹۹ زره او ۵۰۰ تنو ته به د کار زمینه برابره شي. بلخوا د ننګرها والي ګلاب منګل بیا هلته د قانون پر پلي کېدو ټینګار کوي او زیاتوي چې قانون به په ټولو یوشان پلي کړي. چارواکي وایې چې نشه يي توکي په مستقیم ډول له ترهګرۍ سره تړلي دي او ترهګرې ډلې له نشه يي توکو تمویلېږي. د ننګرهار ځایي چارواکي ، نشه يي توکو د امنیتي وضعیت د خرابیدو اصلي لامل بولي او زیاتوي چې له نشه يي توکو سره باید د ترهګرو ډلو په څېر مبارزه وشي.

 

Popular News

له جرمني څخه افغانستان ته د افغانانو د لېږدولو په…
افغانستان لا هم د هغو هېوادونو له ډلې دی، چې…
د هند پلازمېنه ډیلي کې له هندي لومړي وزیر نریندرا…
د ننګرهار په شپږو ولسوالیو کې د نېږدې ۲۳ میلیونو…

ایران د چابهار بندر د یوې برخې د فعالیتونو کنټرول هند ته ورکړی دی

یکشنبه, 29 دلو 1396 04:10

د هند پلازمېنه ډیلي کې له هندي لومړي وزیر نریندرا مودي سره له خبرو وروسته ایراني ولسمشر حسن روحاني وویل، د دواړو هېوادونو تر منځ اړیکې نورې هم ښې شوې دي. روحاني زیاته کړه، دواړه هېوادونه په سیمه کې د ترهګرۍ خلاف ګډې مبارزې لپاره چمتو دي، خو په خبره یې ترهګري باید کوم مذهب پورې غوټه نه شي. د هوکړې له مخې به هند د ۱۸ میاشتو لپاره د بندر د لومړي فاز د فعالیتونو کنترول تر لاسه کړي. هند، افغانستان او ایران تېر کال په دې تړاو یوه درې اړخیزه هوکړه وکړه او هند په وروستیو کې له همدې لارې افغانستان ته غنم استولي وو. ولسمشر روحاني په درې ورځني سفر هند ته تللی او د دغه سفر پیل یې د هند له سویلي حیدراباد ښاره وکړ. افغانستان، هند او ایران د ۲۰۱۶ کال مې میاشت کې د اوبو له لارې د یوه نړیوال دهلیز پر جوړولو هوکړه وکړه او له هغه راهیسې د چاه بهار ودانیزو چارو کې چټکتیا راغله.

 

اروپايي ټولنه: سویډن دې د افغان کډوالو پر پنا غوښتنې محدودیتونه کم کړي

شنبه, 28 دلو 1396 05:43

د اروپايي ټولنې د بشري حقونو کمېټې د سویډن پرحکومت غږ کړی چې افغان کډوالو ته د پنا غوښتنې پر شرایطو لګېدلي محدودیتونه کم کړي. د سویډن حکومت په ۲۰۱۵مېلادي کال کې په اروپا کې د کډوالۍ د بحران له امله، پر پنا غوښتونکو محدودیتونه ولګول. د سویډن حکومت غوښتل چې په دې ډول هغه هېواد ته د پنا غوښتونکو د ورتګ مخنیوی وکړي، خو د جرمني د خبري اژانس په حواله، د اروپا د بشري حقونو شورا، د سویډن له حکومته غوښتنه کړې چې د افغانستان د پناه غوښتونکو لپاره شرایط اسانه کړي. د اروپايي شورا د بشري حقونو کمېسیون د سویډن له حکومته په ځانګړي ډول د هغو افغانانو وضعیت ته د پاملرنې غوښتنه کړې چې عمرونه یې تر 18 کلونو کم دي، د پناه غوښتنې یې رد شوې او جبراً، باید افغانستان ته واستول شي.

 

اسټرالیا په نظامي برخه کې افغانستان ته د لوړو زده کړو د بورسونو ورکولو اعلان وکړ

شنبه, 28 دلو 1396 03:56

داسټرالیا ددفاع وزیرې ولسمشر غني سره په کتنه کې په نظامي برخه کې دلوړو زده کړو دبورسونو ورکولو اعلان وکړ. له ارګ څخه په یوه خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې ولسمشر اشرف غني پرون مازدیګر د استرالیا د دفاع وزیرې ماریس پاین سره په ارګ کې وکتل. سرچینې ویلي، په دې کتنه کې چې د ملي دفاع وزارت لوی درستیز ډګرجنرال محمدشریف یفتلي هم حضور درلود، دواړو لورو د افغانستان او استرالیا ترمنځ د همکاریو پر پراختیا، د تروریزم پر ضد د مبارزې او د افغانستان د امنیتي او دفاعي ځواکونو د روزنې په اړه بحث او خبرې وکړې. مېرمن ماريس پاین په هېواد کې د وروستیو تروریستي پېښو په خاطر د استرالیا حکومت او خلکو په استازیتوب د خپلې خواخوږۍ مراتب جمهوررئیس غني او د افغانستان خلکو ته وړاندې کړل. هغې زیاته کړه استرالیا چمتو ده د لوړو زده کړو په ځانګړي ډول په نظامي برخه کې له افغانستان سره همکاري وکړي. د استرالیا د دفاع وزیرې څرګنده کړه، موږ د سولې، تروریزم سره د مبارزې او سیمه ییزې همکارۍ د پراخوالي په برخو کې د افغانستان حکومت د دریځ او ستراتيژۍ ملاتړ کوو او د افغانستان حکومت او خلکو سره خپلو مرستو او همکاریو ته دوام ورکوو.

نن شپږ میلیونه ماشومانو ته د پولیو ضد واکسین ورکول کېږي

دوشنبه, 23 دلو 1396 08:16

د عامې روغتیا وزارت وايي، نن دوشنبه به شپږ میلیونو ماشومانو ته په هېواد کې د پولیو یا ګوزڼ ضد واکسين ورکړي. د دغه وزارت د چارواکو په خبره، د ۲۰۱۸ کال د پولیو واکسين په دې دویم پړاو کې به یوازې د هغو سيمو ماشومانو ته د پولیو واکسين ورکړل شي چې د دغه وېروس د خپرېدو له خطر سره مخامخ دي. دا په افغانستان کې په روان ۲۰۱۸ ميلادي کال کې د پولیو واکسينو دویم پړاو دی چې تر لومړي پړاوه شاوخوا دوه اوونۍ وروسته پلی کېږي. د عامې روغتیا په وزارت کې د پولیو د له منځه وړلو پروګرام د عامه پوهاوي برخې چارواکی میرجان راسخ وايي، په دې پړاو کې به تر شپږ میلیون ډېرو هغو ماشومانو ته له ګوزڼ ناروغۍ د خونديتوب واکسين ورکړل شي چې عمرونه يې تر پنځو کلونو کم دی. راسخ په وینا، ځینې امنيتي مسایل شته چې ښايي له امله ۶۰ زره ماشومان په دغه پړاو کې هم له پولیو ضد واکسين څخه بې برخې پاتې شي. خو دی وايي، د سيمه ييزو خلکو او سپين ږيرو په منځګړيتوب او همکارۍ هڅه کوي دا شمېره راټيټه کړي. د پاکستان او نایجېریا په ګډون افغانستان هم په هغو هېوادونو کې دی چې د ماشومانو د ګوزڼ ناروغي پکې په بشپړ ډول له منځه نه ده وړل شوې.

 

څپې او وختونه

راسره ملګري شئ

د سپوږمۍ راډیو اپلیکشن

Spogmai App   Spogmai App