برېښنايي پېژندپاڼې؛ د نیکه په ږیره لوبې

برېښنايي پېژندپاڼې؛ د نیکه په ږیره لوبې

لیکوال: لمر افغان

برېښنايي پېژندپاڼې د ټول ولس لپاره په یوه ستونزه بدلې شوې دي. الکټرونیکي پېژندپاڼې د ښې حکومتولۍ او شفافیت لپاره خورا ارزښتناکې دي خو په هېواد کې ځینې سیاسي ستونزې او د ځینو وړو ډلو ناندرۍ د دې لامل شوې چې د دغو پېژندپاڼو په وېش کې په ځلونو ستونزې رامنځ ته شي. د برېښنايي پېژندپاڼو د وېش ستونزه نږدې درې کلنه کېږي. په لومړي سر کې د اسلام کليمې د لیکلو پر مسئله د خلکو ناندرۍ روانې وې. د ولسي جرګې د ډېری غړو لپاره دا مسئله د میدان نقل وه. دوی به چې بله هېڅ موضوع نه لرله همدا به یې تر غوږ و نیوله. وروسته د نفوسو د احوالو د ثبت قانون تصویب شو او په پېژندپاڼو کې د اسلام او افغان کليمې د لیکلو پرېکړه وشوه او دا ستونزه حل شوه.
بیا ولسمشر غني، یو فرمان صادر کړ او بیا یې په پېژندپاڼو کې د افغان او اسلام کليمې لیکل تایید کړل. خو په هېواد کې ځینې کړۍ د خپل هویت د محوې له وېرې د افغان کليمې له لیکلو سره مخالفت ښيي. دوی داسې استدلال کوي، چې د افغان کليمه یوازې پښتون ته منصوبه ده او په وینا یې افغان = پښتون. سره له دې چې د الکټرونیکي پېژندپاڼو په ډېټابېس کې پښتون قوم ذکر شوی دی او افغان کليمه یوازې د ملت لپاره کارول شوې ده نه د قوم لپاره. بل لور ته هغه کسان چې د افغان کليمه یوازې پښتون ته کاروي ښايي تاریخي مطالعه ونه لري. له اوږدو پېړیو راهیسې افغان کليمه ټولو افغانانونو او افغانه د افغانانو د اوسېدو ځای ته کارول شوې کليمې دي.
اوس ځینې کړۍ چې هغه په فساد، مافیا، غلو او یا دې ته ورته نورو جرمونو او کړنو کې ښکېلې دي او یا له نورو په ړنده پیروۍ لار وهي د دې کليمې له لیکلو سره مخالفت ښيي. دوی له دې وېره لري، چې د دغه پېژندپاڼو په وېش سره به د غلاوو، انسان تښتونو، فساد او نورو ورته مسایلو په برخه کې د پام وړ کموالی راشي او دا مسئله به د دوی د لارې خنډ شي. نو د الکټرونیکي پېژندپاڼو د وېش د ځنډ لپاره تر دې ښه پلمه په لاس نه ده ورغلې او هڅه کوي د دغه ډول مسایلو په وړاندې کولو سره نه یوازې د پېژندپاڼو وېش وځنډوي، بلکې د خپلو بادارانو او ملاتړو د خوشالۍ لپاره د افغانستان د قومونو ترمنځ درځ هم پیدا کړي.
د تاسف وړ خبره خو دا ده، چې د ملي یووالي حکومت اجرایه رییس، چې د افغان په نامه یې ځان ولسمشرۍ ته نوماند کړی و، هم دغه مسئله متنازع بولي. هغه د وزیرانو شورا د دوشنبې ورځې په غونډه کې وویل، چې په افغانستان کې د هویت مسئله متنازع ده او پر هغه باندې د ټولو اجماع نشته ده. ولسمشرۍ ته نوماندۍ او یا بلې هرې حکومتۍ څوکۍ ته د دندې د غوښتنې لومړنی شرط دا دی، چې باید افغان وي. اوس که اجرایه رییس د افغانانو هویت متنازع مسئله بولي نو دی په کوم نامه دومره لوړو پوړیو ته رسېدلی دی.
اجرایه رییس ته په کار وه، چې د افغانستان ملي مسایلو او روانو ستونزو ته په پام یې په دې برخه کې غوڅ دريځ خپل کړی وی او د ملي پرېکړې لپاره یې د ډلو ټپلو په غوښتنو غوږ نه وی ګرولی. د دې تر څنګ دغه ډول څرګندونې د اساسي قانون نقض دی. اساسي قانون په افغانستان کې هر اوسېدونکی افغان او هغه یې له مساوي حقوقو برخمن بللی دی.
که حکومتي چارواکي دغه ډول څرګندونې کوي او د ملي ارزښتونو او ملي مسایلو په اړه یې پرېکړه په ډلو ټپلو او یا څو ګروپونو پورې اړه ولري، نو نه یوازې چې ستونزې نه شي کمېدلی بلکې د دښمن ژرندې ته د اوبو اچولو په مانا ده. افغانان نه یوازې له بهرني دښمن سره مخ دي بلکې په داخل کې داسې داخلي دښمنان لري، چې د دغه ډول حساسو مسایلو په مطرح کولو سره غواړي د افغانانو تر منځ تفرقې او نفرت ته لمن ووهي، خو په دې منځ کې د حکومتي مشرانو دنده د ملي ګټو ساتنه او د ملي ارزښتونو دفاع ده.
اجرایه رییس چې ځان د شفافو ټاکنو د ترسره کولو لپاره ژمن بولي، د دې پېژندپاڼو د وېش د ځنډ ملاتړ هم کړی دی. د عبدالله په خبره اوسمهال په هېواد کې مهم سياسي بحثونه روان دي، د برېښنايي پېژندپاڼو وېش د افغانانو په ملي هويت پورې تړاو لري. د رسنیو په راپورونو کې راغلي، چې عبدالله وایي دا موضوع بايد د خلکو تر منځ د نفاق سبب نه شي، ستر بحثونه بايد د خلکو د يووالي سبب شي، نه د هغوى تر منځ د اختلافاتو. خو عبدالله عبدالله په دغه کړنه په نااګاهانه توګه دښمن ته دا فرصت ورکوي چې د قومونو ترمنځ دا ناندرۍ نورې هم تودې وساتي. عبدالله زياته کړه چې په دې تړاو بايد هر تصميم کې د خلکو او د ټولنې د بېلابېلو برخو اندېښنې په پام کې ونيول شي او د خلکو د لا زيات يووالي سبب شي، څو د خلکو ملاتړ تر لاسه کړي. اجرایه رییس په دې برخه کې د خلکو نظرونه مهم بللي دي. دا سمه ده چې دا یوه ملي مسئله ده او ولس پکې د نظر څرګندولو حق لري. خو پوښتنه دا ده، چې ولس به کله د هویت په اړه یوې مستقلې پرېکړې ته رسېږي. بیا حکومت په دې اړه د پرېکړې لپاره څه کړي دي؟ ولس ته یې د خبرو کومه زمینه برابره کړې ده؟ حللاره څه ده؟
دلته ډلې ټپلې یوازې په پېژندپاڼو کې د افغان کليمې د لیکلو یا نه لیکلو په اړه ستونزه نه لري، بلکې دلته داسې کسان هم شته، چې له سره د افغانستان جغرافیه نه مني، قومونه یې نه مني او یا هم د افغانستان د نامه پر سر ناندرۍ وهي یا یې خراسان بولي یا نور نومونه ورته کاروي.
افغانستان چې له سیاسي او اقتصادي اړخه په ډېرو نازکو حالاتو کې دی، د دښمن دغه ډول توطئې نه شي زغملی او د ستونزو د ډېرېدو لامل ګرځي. د ملي یووالي په حکومت کې د ملي فکر او افغان پلوه کړیو مشرانو ته په کار ده، چې په دې اړه خپل غوڅ او روښانه دريځ وړاندې کړي. ځکه دلته داسې کړۍ کمې نه دي، چې د پردیو له اوبو غوړپ کوي او په پردي دسترخوان لوی شوي دي.
داسې کسان دلته شته، چې ملي بیرغ، ملي سرود او ډېرو ملي شخصیتونو ته درناوی نه لري، نو حکومت ته خو دا نه ده په کار، چې د هر نامعقول نظر د اورېدو او عملي کولو په پار دې سترې ملي پروسې وځنډوي او د میلیونونو افغانانو د ښې راتلونکې په لار کې دې د دوی له خبرو خنډ جوړ کړي.
په ملي ارزښتونو، ملي شخصیتونو، ملي مسایلو باندې لوبې کول د نیکه په ږېره لوبې کول دي. په دې اړه ښه متل دی، په هر څه لوبې خو د نیکه په ږېره لوبې کول نه دي په کار. ښايي د خلکو حوصله نوره تنګه شي او د ملي ګټو ضد کسانو پر وړاندې خپل غږ اوچت کړي. هغه وخت به بیا نه دولت د دوی مخه نیولی شي او نه هم پارلمان.
د حکومت درې واړو قواو ته په کار ده، چې د ملي ګټو د خوندیتابه لپاره د برېښنايي پېژندپاڼو د وېش په برخه کې اړینه همغږي رامنځ ته کړي او په دې توګه د هغو ميلیونونو افغانیو له بې ځایه لګېدو مخه ونیسي، چې اوس یې د برېښنايي پېژندپاڼو مامورین په هسې کېناستو د ملت له خزانې اخلي او مسوولیت یې هم د حکومت پر غاړه دی.

Read 753 times

څپې او وختونه

راسره ملګري شئ

د سپوږمۍ راډیو اپلیکشن

Spogmai App   Spogmai App